Rickandie » Specials » Grafheuvels
Rickandie: Informatie van A tot Z

Begraven met grafheuvels in prehistorie

Begraven met grafheuvels in prehistorie Een grafheuvel is een begraafplaats uit de prehistorie. Het opwerpen van grafheuvels gebeurde vooral in de late steentijd, de bronstijd en de ijzertijd. Soms werd in grafheuvels ook hout verwerkt. In bepaalde soorten grafheuvels werden stenen verwerkt met als zeer bekende grafheuvel Stonehenge in het Engelse graafschap Wiltshire. Bij de overblijfselen van Stonehenge is de heuvel overigens helemaal verdwenen. Maar ook in Nederland bevinden zich nog veel restanten van grafheuvels.

Vormen van grafheuvels

Grafheuvels komen in diverse vormen voor zoals:
  • Boomkist
  • Grafkamer
  • Grafkist
  • Hunebed
  • Kuil
  • Steenkist
  • Tombe
  • Urn
Het type grafheuvel hing ook af van de positie van de overledene.

Afmetingen, materialen, aantallen en rituelen

De heuvels komen voor in diverse afmetingen en werden gemaakt van verschillende materialen. Het kwam voor dat slechts één persoon in een grafheuvel werd begraven maar ook meerdere van een bepaalde gemeenschap. Ook kwam slechts één grafheuvel in een landschap voor maar ook een aantal bij elkaar als grafveld. Grafheuvels hadden ook dikwijls een rituele betekenis. Rond een heuvel werden rituele dansen uitgevoerd en er werd ook recht gesproken.

Steentijd

Uit de steentijd zijn nog overblijfselen te vinden van hunebedden welke gebouwd werden als grafheuvel. Een hunebed bestaat uit op elkaar gestapelde zwerfstenen afgedekt met aarde welke in de loop van de tijd is verdwenen. Ook kwamen enigszins vergelijkbare bouwwerken voor, genaamd dolmen, die opgebouwd werden uit platte stenen met een dekplaat en kuilen die afgedekt werden met gestapelde stammen en aarde. Weer andere bouwwerken zijn menhirs die bestaan uit rechtop staande stenen in lange rijen of in cirkels geplaatst. In de late steentijd werden overledenen vooral begraven in een kuil met daaroverheen de heuvel.

Bronstijd

Grafheuvels uit de midden bronstijd en de late bronstijd bestonden uit een heuvel met daar omheen een greppel die omgeven was door een wal van aarde. Deze heuvels worden ringwalheuvels genoemd. Soms werd in de midden bronstijd een dode in een uitgeholde boom (boomkist) begraven.

IJzertijd

In de ijzertijd werden lijken dikwijls verbrand. Daar overheen werd een heuvel opgeworpen.
Zeer veel grafheuvels zijn verdwenen en de stenen die in de latere heuvels werden verwerkt zijn dikwijls gebruikt voor de aanleg van wegen, kerken en kastelen. Toen in 1937 een wet werd aangenomen dat grafheuvels beschermd diende te worden was het voor veel heuvels al te laat omdat landeigenaren kort tevoren nog heuvels hadden verwijderd.

Grafheuvels in Nederland

In Nederland zijn vooral op de Veluwe en in Drenthe honderden grafheuvels bewaard gebleven met als oudste de heuvels bij Apeldoorn van ongeveer vijfduizend jaar geleden. De Nederlandse grafheuvels staan op de lijst van archeologische monumenten en worden beschermd volgens de monumentenwet.
Hunebedden in Drenthe maar ook wereldwijd

Hunebedden in Drenthe maar ook wereldwijd

Een hunebed is een prehistorische grafkamer opgebouwd uit grote stenen. De overledenen werden in een gestrekte of zittende of hurkende houding bijgezet. De doden kregen grafgiften mee voornamelijk bes…
Monumenten en hun bescherming

Monumenten en hun bescherming

Volgens de monumentenwet van 1988 is een monument: “Een overblijfsel van kunst, cultuur, architectuur of nijverheid dat van algemeen belang wordt geacht om de historische, volkskundige, artistieke, we…
Megalithische monumenten en losse menhirs

Megalithische monumenten en losse menhirs

Een megaliet is een reusachtige steen. Het woord megaliet is afgeleid van het Griekse mega = groot en lithos = steen. Een megalithisch monument, ook kortweg megaliet genoemd, is een monument dat opgeb…
Restanten van grafheuvels als archeologische monumenten

Restanten van grafheuvels als archeologische monumenten

Wereldwijd bestaan er nog restanten van grafheuvels die beschouwd kunnen worden als archeologische monumenten. Een grafheuvel werd opgeworpen over menselijke resten of over een soort grafkist of urn m…

Zevenbergen met grafheuvel Vorstengraf in gemeente Oss

Sinds een groot aantal jaren voert de universiteit van Leiden archeologisch onderzoek uit naar prehistorische woonplaatsen en graven in de Noord-Brabantse gemeente Oss. Daarbij is de universiteit geïn…
Gepubliceerd door Rickandie op 28-01-2016. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: MonicaVolpin, Pixabay
  • http://www.grafheuvels.nl/
  • https://www.ivn.nl/afdeling/vries/columns-mooi-vries/grafheuvels
Schrijf mee!